Vertalersgeluktournee 2019 door Callas Nijskens

17 mei, Boekhandel van Pampus


Ik was erg blij verrast met de uitnodiging om een entr’acte te verzorgen tijdens de Vertalersgeluktournee 2019 in boekhandel van Pampus. Ik mailde meteen mijn mentor, Lisette Graswinckel, die mij geholpen heeft met het vertalen van de roman Everything Under van Daisy Johnson. Zouden we een darling bespreken die ik had moeten afmaken, of toch iets anders?

Ik was op dat moment net bezig met de laatste redactieslag, en verbaasde me opeens over het spel ‘Knock Knock Wolf’, dat door twee personages gespeeld wordt. Ik had het die hele tijd gewoon vertaald als ‘Annemaria Koekoek’, op basis van de beschrijving van het spel en mijn nostalgische herinneringen van toen we dit vroeger speelden. Maar vroeg me opeens af of er niet al een naam voor bestond in het Engels. Na wat zoeken besefte ik dat het echt handig zou zijn om een publiek te hebben waaraan ik mijn dilemma kon voorleggen, en zo ontstond langzaam onze entr’acte. We begonnen met het uitbeelden van een fragment uit de brontekst:

The game she wanted to teach him was called Knock Knock Wolf and this was how it went. They found the best tree in the wood. He was to stand in front of it and knock twice with his fist, wait a moment, say knock knock wolf and then turn. She was ten paces behind him. The aim of the game, she said, was to get so close she could touch him without his ever seeing her move.

Tot onze opluchting was het publiek wel bekend met het spel en stonden we niet geheel voor schut. Ik vertelde dat de roman waar dit fragment uit komt, zich afspeelt op een afgelegen plekje aan een rivier. De meeste aanwezigen kenden het spel als Annemaria Koekoek en Lisette legde uit dat het in het Engels Statues wordt genoemd of Red light, Green Light of Grandmother’s footsteps. Sterker nog, de naam ‘Knock Knock Wolf’ bestaat niet, behalve in Everything Under. We legde het publiek vier vertaalstrategieën voor:

a) Vertalen als ‘Annemaria koekoek’

b) De Engelse benaming ‘Knock knock wolf’ laten staan

c) Letterlijk vertalen als ‘Klop klop wolf’

d) Je verandert ‘Knock Knock’ in ‘Kiekeboe’, bijvoorbeeld als ‘Kiekeboe wolf’, of ‘De wolf zegt kiekeboe’

Na een peiling bleek niemand voor de eerste optie te kiezen. Het behoud van het Engels werd door een enkeling gekozen en er waren wel wat stemmen voor ‘Klop klop wolf’. De meeste stemmen gingen echter naar de laatste strategie met het woordje ‘kiekeboe’. Deze strategie had ook onze voorkeur en om de laatste twijfelaars aan onze kant te krijgen, heb ik verteld over een paar andere talige eigenaardigheden uit de roman. Omdat de hoofdpersonages namelijk zo afgelegen leven, hebben ze voor meer dingen hun eigen woorden bedacht. Zo vloeken ze met de uitroep ‘harpiedoodle’ en als ze even alleen willen zijn hebben ze ‘sheesh time’ nodig. Voor deze gevallen hebben we steeds proberen te bedenken hoe die woorden hadden geklonken als de personages Nederlands hadden gesproken. Zo zijn deze voorbeelden vertaald als ‘harpiedoedel’ en ‘sjeesjtijd’, en vonden wij dat we voor de consistentie best voor ‘kiekeboe’ konden gaan.

Daarna restte alleen nog de vraag welke vorm beter werkte, ‘Kiekeboe wolf’ of ‘De wolf zegt kiekeboe’? Lisette was voorstander van die eerste optie, omdat die lekker kort was, net als de brontekst, maar zelf voelde ik wat meer voor optie twee. Kiekeboe staat daar namelijk aan het eind, wat beter klopt met de praktische uitvoering van het spel, waarbij je je aan het eind van die zin moet opdraaien. Het publiek bood helaas niet veel verheldering. De stemmen leken ongeveer gelijk verdeeld. En wat ook niet hielp was optie drie, die tijdens het naborrelen ontstond: Wolfje kiekeboe.

Ik ga nog even met de verschillende opties stoeien, en als het goed is, komt in augustus of september de vertaling in de winkel te liggen. Dan is te lezen wat het geworden is.



Callas blijft het liefst haar hele leven doorleren. Na een bachelor Literatuurwetenschap en een master Vertalen, is het plan om met boeken te blijven werken, om op die manier zo veel mogelijk over de wereld te weten te komen. Haar vertaling 'Veenland' van Daisy Johnson ligt in de winkels en in het najaar verschijnt haar tweede vertaling van Johnson, 'Everything Under'.

https://nijskens.cc